POSTSOWIECKA PSYCHOTERAPIA EGZYSTENCJALNA

Wyniki badań wykazały, że A. Alekseichik był / jest jedną z najwybitniejszych osobistości w psychoterapii radzieckiej / postsowieckiej. Chociaż ITL jest związane z egzystencjalną filozofią i psychoterapią, ma pewne specyficzne wpływy (najbardziej namacalny jest wpływ idei ortodoksyjnych (wschodnio-chrześcijańskich) i tzw. Psychoterapii ortodoksyjnej).

POSTSOWIECKA PSYCHOTERAPIA EGZYSTENCJALNA:
GŁÓWNE CECHY A. ALEKSEICHIKA
METODA „INTENSYWNEGO ŻYCIA TERAPEUTYCZNEGO”

Dr Donata Petružytė 1

1 Uniwersytet Wileński, Litwa

STRESZCZENIE

Celem tych badań była analiza i usystematyzowanie złożonych danych z badań jakościowych w celu określenia istotnych i osobliwych cech metody „Intensywnego Życia Terapeutycznego (ITL) A. Alekseichika.

Cele badań:

1) omówienie wpływu A.Alekseichka na (post)sowiecką psychoterapię,

2) przedstawienie podstaw teoretycznych i bazowych koncepcji ITL,

3) rozpoznanie konkretnych sposobów pracy terapeuty podczas procesu terapeutycznego zgodnie z ITL.

Artykuł oparty jest na badaniach jakościowych, które polegają na analizie

1) pism A. Alekseichika i różnych (naukowych, dziennikarskich, dokumentalnych) tekstów o ITL,

2) danych obserwacyjnych z psychoterapii indywidualnej, grupowej i środowiskowej A. Alekseichika.

Metoda analizy danych: jakościowa analiza treści.

Wyniki badań wykazały, że A. Alekseichik był / jest jedną z najwybitniejszych osobistości w psychoterapii radzieckiej / postsowieckiej. Chociaż ITL jest związane z egzystencjalną filozofią i psychoterapią, ma pewne specyficzne wpływy (najbardziej namacalny jest wpływ idei ortodoksyjnych (wschodnio-chrześcijańskich) i tzw. Psychoterapii ortodoksyjnej). Główną kategorią ITL jest Życie (Life) jako pierwotny proces, który obejmuje wszystko, a także wieczność i nicość. Życie jest powszechną egzystencją procesów fizycznych, psychicznych i duchowych człowieka, która przenika i przekształca się we wspólną istotę z innymi ludźmi i światem. Terapeuta tworzy szczególną przestrzeń, czas i warunki, które pobudzają i wspomagają uzdrawiającą moc życia. Terapeuta stosuje określone metody pracy, które upodabniają psychoterapię do prawdziwego życia i są bardziej napięte, intensywne. Chociaż ITL nadaje się do terapii indywidualnej i małych grup, działa najlepiej w dużych grupach i społeczności terapeutycznej.

Badanie to jest jedną z pierwszych dokładnych analiz ITL (po raz pierwszy zaprezentowanych zachodniemu odbiorcy) jako systemu psychoterapii, osadzonego i rozwiniętego na obszarze (post) sowieckim, który proponuje drogę ortodoksyjnej psychoterapii.

Słowa kluczowe: psychoterapia egzystencjalna, Intensywne Życie Terapeutyczne (litewski: Intensyvus terapinis gyvenimas, rosyjski: Интенсивная терапевтическая жизнь), A. Alekseichik (litewski: A. Alekseičikas, rosyjski: А.е.)

WPROWADZENIE

Celem tych badań była analiza i usystematyzowanie złożonych danych z badań jakościowych w celu określenia istotnych i osobliwych cech metody „Intensywnego Życia Terapeutycznego (ITL) A. Alekseichika.

Cele badań:

  1.  omówienie wpływu A. Alekseichka na (post) sowiecką psychoterapię,
  2. przedstawienie podstaw teoretycznych i bazowych koncepcji ITL,
  3. rozpoznanie konkretnych sposobów pracy terapeuty podczas procesu terapeutycznego zgodnie z ITL.

Artykuł oparty jest na badaniach jakościowych, które polegają na analizie

  1. pism A. Alekseichika i różnych (naukowych, dziennikarskich, dokumentalnych) tekstów o ITL,
  2. danych obserwacyjnych z psychoterapii indywidualnej, grupowej i środowiskowej A. Alekseichika.

Metoda analizy danych: jakościowa analiza treści.

Badanie to jest jedną z pierwszych dokładnych analiz ITL (po raz pierwszy zaprezentowanych zachodniemu odbiorcy) jako systemu psychoterapii, osadzonego i rozwiniętego na obszarze (post) sowieckim, który proponuje drogę ortodoksyjnej psychoterapii.

WPŁYW A.ALEKSEICHKA NA PSYCHOTERAPIĘ (POST) SOWIECKĄ

W 1993 r. W Moskiewskim Czasopiśmie Psychoterapeutycznym nr 1 możemy znaleźć stwierdzenie, że „mapa psychoterapeutyczna ZSRR w połowie lat osiemdziesiątych, choć nie była białą plamą, była słabo zaludnionym obszarem. Na tej mapie można było znaleźć rzadko osiedlone małe wioski [gabinety psychoterapii] […]; było kilka miast (w tym rozwijająca się Moskwa) i być może tylko dwa miasta: Sankt Petersburg i Wilno. Jeśli Wilno nie było stolicą, to przynajmniej wyznaczało trendy ”[10]. W tym samym tekście możemy znaleźć osobowość, która sprawiła, że Wilno wyznaczało trendy, litewskiego psychiatrę-psychoterapeutę A.E. Alekseichika. W różnych tekstach naukowych, zawodowych, dziennikarskich i dokumentalnych jest nazywany:

– jednym z ojców psychoterapii (indywidualnej, grupowej i społecznej) na (post) sowieckim obszarze,

– autorem oryginalnego podejścia psychoterapeutycznego – „Intensywnego Życia Terapeutycznego (w skrócie: ITL)”,

– twórcą psychoterapii ortodoksyjnej (Kościół wschodnio-chrześcijański),

– jednym z założycieli wschodnioeuropejskiej szkoły psychoterapii egzystencjalnej i twórcą modelu grupowej psychoterapii egzystencjalnej [1].

Można zauważyć, że wpływ A. Alekseichika na (post) sowiecką psychoterapię dokonywał się poprzez jego pracę praktyczną, publikacje, nauczanie, udział w dyskusjach zawodowych i publicznych itp. Choć najbardziej znaczący wpływ miały jego praktyczne seminaria psychoterapeutyczne i działalność jego uczniów.

  1. Seminaria A. A. Alekseichik regularnie prowadzi praktyczne seminaria na Litwie, Łotwie, w Rosji, na Białorusi iw Kazachstanie. Najbardziej znane jest „kwietniowe seminarium”, które odbywa się w Wileńskim Centrum Zdrowia Psychicznego. W literaturze określa się je jako legendarne seminarium („wydarzenie”, „fiesta psychoterapii”), które organizowane jest co roku (w kwietniu) od 1978 r. do chwili obecnej . Przyciąga setki (100-300) ludzi z całego (post) sowieckiego obszaru. Chociaż ma ono na celu pomoc specjalistom i studentom, biorą w nim równy udział pacjenci i byli pacjenci Centrum Zdrowia Psychicznego w Wilnie, a także „laicy”. Każdego roku przyciąga znane osoby (znanych psychoterapeutów, duchownych, pisarzy, dziennikarzy, osoby publiczne itp.).„Kwietniowe seminaria ” były szczególnie wpływowe na początku, ponieważ było to jedyne miejsce w Związku Radzieckim, w którym można było uczyć się psychoterapii w praktyce (nie tylko teoretycznie). W literaturze można odnależć stwierdzenie, że seminaria A. Alekseichika były miejscem formacji dla wielu psychoterapeutów [1], tj. miejscem nauczania i popularyzacji podejścia ITL oraz formowania przyszłego pokolenia psychoterapeutów.
  2. Aktywność współpracowników i zwolenników A. Alekseichika .Niektórzy z tych psychoterapeutów, którzy mieli A. Alekseichika jako swojego nauczyciela, stali się całkiem wpływowi w dziedzinie psychoterapii. Istnieje kilka ważnych organizacji utworzonych przez jego uczniów (w których A. Alekseichik ma honorowe członkostwo, jest zapraszany jako nauczyciel itp.): Wschodnioeuropejskie Stowarzyszenie Terapii Egzystencjalnej, Międzynarodowy Instytut Poradnictwa Egzystencjalnego (Rosja), Centrum Psychoterapii i Poradnictwa Egzystencjalnego (Rosja), Instytut Psychologii Humanistycznej i Egzystencjalnej (Litwa), Centrum Terapii Egzystencjalnej (Litwa).
 TEORETYCZNE TŁO „INTENSYWNEGO ŻYCIA TERAPEUTYCZNEGO”

Ci, którzy piszą o ITL, próbują je przedstawić lub wyjaśnić, zauważają, że psychoterapia A. Alekseichika zawiera wiele elementów różnych zachodnich szkół i metod psychoterapii: egzystencjalną, gestalt, psychodramę, psychoterapię M. Ericsona, trening EST W. Erharda itp. . [2], [7], [8], [11] .Stwierdzono nawet, że ITL jest „infuzją” różnych metod terapeutycznych dostosowanych do mentalności Europy Wschodniej. Podczas analizy stało się jasne, że związek ITL z psychoterapią egzystencjalną jest zauważany i argumentowany w większości.

Sam A. Alekseichik podkreśla, że ITL wyrósł na lokalnej „glebie” i tylko częściowo był pod wpływem idei zachodnich, tj. A. Alekseichik [5], [6] w swoich tekstach wspomina wielu teoretycznych filozoficznych nauczycieli z Europy Wschodniej i Zachodniej (choć większa część to Słowianie). Po analizie tekstów A. Alekseichika możemy stwierdzić, że staje się oczywiste, że przywiązuje on szczególną wagę do swoich nauczycieli praktycznych i pacjentów jako nauczycieli, a najbardziej wpływową „teorią”, która stanowi podstawę ITL, jest filozofia słowiańska i prawosławna.

Sam A. Alekseichik nigdzie nie podkreśla związku ITL z egzystencjalną psychoterapią, choć nigdzie tego nie zaprzecza. W jednym z wywiadów przytacza żartobliwą uwagę, że nie ITL jest częścią egzystencjalizmu, ale odwrotnie [ 3].Można to wyjaśnić innym stwierdzeniem A. Alekseichika, że wiele systemów psychoterapeutycznych skupia swoją uwagę na określonych procesach psychiki. ITL jako podejście terapeutyczne jest mniej szczegółowe, bardziej integralne, uniwersalne i „domowe”. Oznacza to, że ITL jest zorientowane na życie, które jest pierwotnym i wszechstronnym procesem[4].

PODSTAWOWE POJĘCIA „INTENSYWNEGO ŻYCIA TERAPEUTYCZNEGO”

Istotę metody ITL można pojąć poprzez zrozumienie tytułu metody, co jest najlepiej wyjaśnione w [4].Możemy to krótko podsumować:

  1. Życie jest całością i jednością.
  2. Życie pełną piersią jest lecznicze, terapeutyczne .
  3. Prawdziwe, kompletne, zdrowe życie jest wielowymiarowe, a zatem intensywne .

Główną kategorią ITL jest Życie jako pierwotny proces, który obejmuje wszystko, także wieczność i nicość. Życie jest powszechną egzystencją procesów fizycznych, psychicznych i duchowych człowieka, która przenika i przekształca się we wspólną istotę z innymi ludźmi i światem. Choroba rozpoczyna się, gdy życie traci pełnię, całość procesów światów wewnętrznych i zewnętrznych, w pewnych i dość skomplikowanych proporcjach, w równowadze, w ciągłym ruchu i wzroście.

Jak osiągnąć rzeczywiste, terapeutyczne i intensywne życie poprzez psychoterapię (lub odwrotnie: jak sprawić, by psychoterapia staje się rzeczywista, terapeutyczna i intensywna)?

  1. Alekseichik w swoich tekstach [5] i [6] wyjaśnia, że psychoterapia ITL zaczyna się od Słowa , tj. kiedy słowa, które straciły na wartości w naszym codziennym życiu, stają się znaczące, słowa, które wywołują konsekwencje, przekształcając sytuację z przypadku w wydarzenie.

Następnie przedstawia 7 warunków psychoterapii ITL.

  1. Akceptacja. Akceptacja życia, świata, siebie, grupy, terapeuty itp., A także bycie zaakceptowanym. Akceptacja, że życie ma swoją pierwotną dobroć, i że nawet kłopoty, choroby, wyzwania mogą być dla nas korzystne.
  2. Prawda. Prawda jest jednym z najważniejszych warunków zmiany i powrotu do zdrowia. Prawda jest początkiem prawdziwego życia. Czasem za trudno jest usłyszeć i powiedzieć prawdę, być prawdziwym. W ten sposób możemy zacząć proces kończenia z kłamstwem.  Wspólna prawda (tj. nasza, nie moja) staje się bogatsza i bardziej żywa.
  3. Wolność. Trudności i choroby nas ograniczają. Zdrowie daje nam wolność. Wolność wzmacnia nasze zdrowie. Bardzo ważnym warunkiem psychoterapii jest zatem promowanie maksymalnej swobody (odczuwania, pragnienia itp.). Wolność innych ogranicza moją wolność. Granice, zakazy potrafią być błogosławieństwem.
  4. Bezpieczeństwo. Życie jest pełne prawdziwych i nierzeczywistych niebezpieczeństw (większość niebezpieczeństw jest w nas). Takie życie nie jest życiem w pełni, to przetrwanie. Psychoterapia musi gwarantować bezpieczeństwo. Najlepszym sposobem na ograniczenie niebezpieczeństwa, strachu i nadwrażliwości jest podzielenie się nimi. Najlepszym sposobem na wsparcie samego siebie jest wsparcie drugiej osoby.
  5. Odpowiedzialność. Jesteśmy winni wszystkiego, jesteśmy odpowiedzialni za wszystko. W psychoterapii „ja” łączy siły z „my”, z którego to punktu każdy z nas może odzyskać nową siłę. W psychoterapii musimy płacić za wszystko: płacić za nasze uczucia, działania, pomoc itp. (np.: płacę za swoją wolność poszanowaniem wolności innych). Jeśli nie wiemy jak zapłacić, płacimy pieniędzmi. Jeśli nie wiemy ile, płacimy dużo. Jeśli nie możemy teraz zapłacić, jutro zapłacimy w progresji geometrycznej.
  6. Rzeczywistość. Rzeczywistość jest związana z wielowymiarowością i porównywalnością różnych procesów fizycznych, psychicznych i interpersonalnych. Można zmierzyć, jak silnie coś odczuwany i doświadczamy, pragniemy i dążymy do czegoś, jak dokładnie pamiętamy itp., jak bardzo różne procesy pasują do siebie, czy są one zgodne. W psychoterapii takie pomiary i porównania stymulują zanurzenie w rzeczywistości.
  7. Działania. Nie można spełnić wszystkich poprzednich warunków bez działania. Życie, które prowadzi do choroby, jest pozbawione aktywności. Witalność, zdrowie psychiczne jest proporcjonalne do aktywności. W psychoterapii ważne jest znalezienie najbardziej aktywnych i niezbędnych procesów wewnętrznych i budowanie na nich zdrowia (tj. wywołanie reakcji łańcuchowej aktywności i zdrowia).
METODY PRACY TERAPEUTY ITL
  1. Aleksiejiczik nie przywiązuje dużej wagi do wyjaśniania technik terapeutycznych i stwierdza, że to odróżnia ITL od wielu innych systemów psychoterapeutycznych. Po dokładnej analizie jego tekstów oraz tekstów o ITL innych autorów i obserwacji, możemy dostrzec kilka (najbardziej oczywistych) konkretnych metod pracy terapeuty, które mogą pomóc w spełnieniu wcześniej omówionych warunków psychoterapii ITL.
  2. Alekseichich opisuje terapeutę ITL jako osobę, która ma talent do materializowania duchowości i uduchowiania materialności. Jeśli pominiemy talent, redukując go do „narzędzi” , oto kilka z nich:
  • Wprowadzanie pieniędzy jako środków psychoterapeutycznych do materialnego wyrażania niewidzialności i uruchamiania odpowiedzialności.
  • Wykorzystanie skalowania i socjometrii jako wyrazu subiektywnych ocen i relacji interpersonalnych klienta,
  • Personifikacja i dramatyzacja procesów wewnętrznych, tj. proszenie nie tylko o opowiedzenie o problemach, nie tylko o zrozumienie, jak je rozwiązać, ale o pokazanie problemów i ich rozwiązań.
  • Nieoczekiwane, nietypowe, wyzywające słowa i działania terapeuty wykorzystywane w niektórych przypadkach jako prowokacja diagnostyczna, stymulacja do rozwiązania problemu.
  • Wykorzystanie metafor, przypowieści, zdań, anegdot i pytań, które w bardzo konkretnych, codziennych przypadkach otwierają / wprowadzają wymiary uniwersalności, materialności, losowości i duchowości.

Wszystko to przekształca psychoterapię „werbalną” w bardzo intensywne, pełne energii i nieprzewidywalne działanie, które (jak podano w kilku profesjonalnych tekstach [7], [9]) daje imponujący, głęboki, silny efekt leczniczy w stosunkowo krótkim czasie. [2]

ITL stosuje się w psychoterapii indywidualnej, rodzinnej, grupowej, środowiskowej, a także w superwizji. Możemy jednak zauważyć, że powstało w dużej grupie i społeczności. Te formy psychoterapii angażują wiele osób o różnych osobowościach, doświadczeniach życiowych, aspiracjach / intencjach itp. Jest to korzystne dla ITL bo różnorodność ludzi lepiej ujawnia wielowymiarowość życia i jest mu bliższa.

WNIOSKI

Wyniki badań wykazały, że A. Alekseichik był / jest jedną z najwybitniejszych osobistości w (post) sowieckiej psychoterapii. Chociaż ITL jest związane z egzystencjalną filozofią i psychoterapią, ma pewne specyficzne wpływy (najbardziej widoczny jest wpływ idei ortodoksyjnych (wschodnio-chrześcijańskich) i tzw. psychoterapii ortodoksyjnej). Główną kategorią ITL jest Życie jako pierwotny proces, który obejmuje wszystko, w tym też wieczność i nicość.Życie jest powszechnym istnieniem procesów fizycznych, psychicznych i duchowych człowieka, które przenika i przekształca się we wspólną istotę z innymi ludźmi i światem.Terapeuta tworzy szczególną przestrzeń, czas i warunki, które pobudzają i wspomagają uzdrawiającą moc życia. Terapeuta stosuje określone metody pracy, które upodabniają psychoterapię do prawdziwego życia i są bardziej naładowane, intensywne.Chociaż ITL nadaje się do terapii indywidualnej i dla małych grup, działa najlepiej w dużych grupach i społeczności terapeutycznej.

BIBLIOGRAFIA

[1] Kočiūnas R. (sudarytojas) Grupinė psichoterapija Lietuvoje: teoriniai modeliai ir jų taikymas.Litwa, s. 238, 1999.

[2] Kočiūnas, R. Egzistencinis požiūris grupinėje psichoterapijoje, Psichologija, Litwa, Nr. 40, s. 7–20, 2009.

[3] Peškaitis A., Navickas A. (sudarytojai).Gyvename kartą, bet kiekvieną dieną: pokalbiai su gydytoju psichiatru-psichoterapeutu Aleksandru Alekseičiku, Litwa, ss. 248, 2012.

[4] Алексейчик, А. Е. Восхождение на вершину, Московский психотерапевтический журнал, Rosja, Nr .: 5, str. 112-121, 1994.

[5] Алексейчик, А. Е. Интенсивная терапевтическая жизнь, Независимый психиатрический журнал: Вестник НПА. Rosja, nr 1, s. 26–33, 1999.

[6] Алексейчик, А. Е. Психотерапия жизнью, Психотерапия жизнью: Интенсивная терапевтическая жизнь Александра Алексейакака ()).

[7] Виктор К. Психотерапия и жизнь: экзистенциальная практика ďî Александру Алексейчику, Психотерапия жизнью: Интенсивная терапевтическая жизнь Александра Алексейчика (Р. Кочюнас (состав).), Litwa, pp 208-235, 2008.

[8] Есельсон, С. Б. Распутывая Сеть (Экзистенциальная Психотерапия Доктора А. E. Алексейчика), Московский психотерапевтичеарья, р.

[9] Кочюнас Р. Интенсивная терапевтическая жизнь: взгляд из Бирштонаса, Психотерапия жизнью: Интенсивная терапевтическая жизнь Александра Алексейчика (Р. Кочюнас (состав).), Litwa, pp 208-235, 2008.

[10] От редакции, Московский психотерапевтический журнал, Nr.1, s. 165,1993.

[11] Старшенбаум, Г. В. Тренинг навыков практического психолога.Rosja, s. 407, 2008.

[1] ITL jest jak do tej pory jedynym dokładnym modelem pracy grupowej w terapii egzystencjalnej, niestety dość mało nieznanym poza obszarem postsowieckim [1], [9].

[2] Wypowiedzi te, choć pochodzą od praktykujących psychoterapię specjalistów i naukowców, należy traktować jako hipotezy dla dalszych badań z wykorzystaniem metod ilościowych i porównawczych badań.

Provocare
Norbert Grzybek

602 717171
norbert@provocare.pl

ul. Szaserów 107a m3
04-335 Warszawa
NIP 5271316657

NR konta
IDEA Bank: 73195000012006631429470006

PROVOCARE

Provocare
Joanna Czarnecka

535 00 68 46
joanna@provocare.pl

ul. H. Brodatego 20/2
58-100 Świdnica
NIP 8842467027

NR konta
81 1090 2369 0000 0001 0310 4811

X